Ik ben omgangskundige en gesprekpartner in de relatie paard en mens, anatomisch hoefbekapper, kundige in het herbalaneren van het paard en professioneel paardenverzorgster. Ik zet mij sterk in voor een ethische en respectvolle omgang met paarden in de lijn van het paard zijn natuurlijke levensbehoeften en eigenheid. De fundamentele visuele communicatietechnieken die hiervoor nodig zijn heb ik Het PaardenAlfabet genoemd.
Mijn werkzaamheden en visie omvatten onder andere:
- De Paardenplaats, onderdeel van Silver Garden: Ik run De Paardenplaats, een praktijk gevestigd op het eiland Texel (in Oosterend). Dit is een plek die zich richt op anatomische hoefbekapping, omgangskunde in de relatie paard en mens (Het PaardenAlfabet) en tijdelijke huisvesting voor paarden die een resocialisatieproces doorlopen (herbalancen van het paard). Op deze locatie bied ik daarnaast een duurzaam verblijf/hideaway aan genaamd Silver Garden (www.silvergarden.nl.
- Ethische benadering:
Ik hanteer een holistische en ethische visie op het houden van paarden en het welzijn van het paard vanuit de belevingswereld van het paard. Ik mengde mij voorheen geregeld in het publieke debat over paardenwelzijn. Zo schreef ik onder meer een opiniestuk in Het Parool tegen het trainen van sportpaarden in de RAI en dacht ik mee in vakmedia zoals De Paardenkrant over onderwerpen zoals het zadelmak maken van paarden. - Fair Games No Animals (FGNA): Onder deze noemer houd ik mij bezig met ethische vraagstukken als door de gemeenschap veelal geaccepteerde manier van communicatie met en huisvesten van paarden en de vraag of sport met paarden en wellicht ook het berijden van paarden nog ethisch verantwoord is. Hoe kijken we over 20 jaar terug hierop terug.
-
- Lessen en workshops: Individueel of in kleine groepen (max 3 personen) om de technieken in de praktijk te oefenen.
- Studieprogramma’s & Jaarstudies: Intensievere trajecten (zoals een 8-luik ‘Fundament’) om het PaardenAlfabet diepgaand te bestuderen.
- Professionals: Speciale workshops voor bijvoorbeeld dierenartsen, hoefverzorgers en gedragsdeskundigen die hun omgang met paarden willen verrijken vanuit deze ethische visie.
Mijn visie op paardentrauma breekt radicaal met de traditionele manier waarop in de paardenwereld naar ‘probleemgedrag’ wordt gekeken. Waar ongewenst gedrag vaak wordt bestempeld als dominantie, ongehoorzaamheid of koppigheid, benadert ik trauma als een diepgewortelde verstoring van de interne balans en veiligheid van het dier.
Mijn visie op trauma laat zich samenvatten in een aantal fundamentele principes:
- Trauma kent vele vormen (Acuut én Ontwikkelingstrauma)
In mijn werk maak ik onderscheid tussen verschillende oorzaken van trauma bij paarden:
- Acuut trauma: Dit ontstaat door plotselinge, heftige gebeurtenissen zoals een ongeluk, acute fysieke pijn of een extreem ruwe training (mishandeling).
- Ontwikkelingstrauma: Dit is vaak subtieler maar minstens zo schadelijk. Het ontstaat door een langdurig gebrek aan basisbehoeften, zoals chronische eenzaamheid (isolatie in een stal), te weinig bewegingsvrijheid of het structureel niet gezien of gehoord worden door onkunde en onwetendheid van de mens.
- Gedrag is pure informatie, nooit ‘slechte wil’
In mijn filosofie is een (getraumatiseerd) paard dat steigert, bijt, extreem vluchtgedrag vertoont, ‘door je heen loopt’ of juist volledig apathisch (afgesloten) is, niet ‘vals’. Dit gedrag is een symptoom van een overbelast zenuwstelsel dat vastzit in de overlevingsmodus. Het paard probeert simpelweg te communiceren dat het zich in (diepe) nood bevindt. Dat kan van heel licht gevoel van onveiligheid zijn door niet begrepen te worden tot ernstig trauma. Dwangmiddelen, correcties of straf om dit gedrag te onderdrukken, vergroten het trauma alleen maar.
- De noodzaak van fysieke en mentale keuzevrijheid
Voor mij zijn lichamelijke, geestelijke en emotionele keuzevrijheid absolute grondbeginselen voor het herstel van elk levend wezen. Een getraumatiseerd paard heeft de regie over zijn eigen leven vaak volledig verloren. Herstel begint daarom bij het herstellen van die regie: het paard moet de ruimte krijgen om aan te geven waar zijn grenzen liggen, zonder dat daar direct consequenties aan verbonden zijn.
- Eerst veiligheid en rust, dan de rest
Binnen mijn visie staat één regel onomstotelijk vast: “Eerst veiligheid en rust, dan de rest!”. Je kunt een paard dat in paniek is of kampt met (diepe) angst of je gewoonweg niet begrijpt (lees: jij bent niet congruent in je gedrag, geeft een onduidelijke hulp of ‘leest’ de gemoedstoestand van het paard niet goed) niets leren. Pas wanneer het paard via de kalme, voorspelbare en natuurlijke communicatie van Het PaardenAlfabet ervaart dat de mens (en de omgeving) 100% veilig is, kan het zenuwstelsel ontspannen en kan de echte heling beginnen. En hier begint ook een gezonde onderlinge verhouding.
Ik stel hierin een kritische vraag aan elke paardenbezitter: Ben je er voor het paard, of moet het paard er zijn voor jou? Mijn traumavisie nodigt mensen uit om hun eigen ego en trainingsdoelen volledig los te laten en te leren kijken door de ogen van het paard.
Bedenk dat gedragsverandering van de ander, in dit geval het paard, altijd begint bij de eigen verandering.
Betekenisvol communiceren met het paard betekent in het moment kunnen zijn
Paarden communiceren op materisch en energetisch niveau. Zij reageren niet op wat wij willen, maar op hoe wij aanwezig zijn, onze houding, intentie en innerlijke rust. Paarden kunnen niet beredeneren zoals mensen dat kunnen en leven in het hier en nu. Gewaar zijn van de alsmaar veranderde omgevingsfactoren, waaronder mogelijk gevaar, is essentieel om te overleven. Het gedrag van een paard verandert wanneer jouw aanwezigheid verandert. Je paard ‘leest’ je gedrag de hele tijd door en wat je doet heeft een betekenis voor het paard. Elke subtiele beweging van jou geeft het paard informatie over jou als persoon en of hij in jou een navolgbaar persoon ziet. Tegelijkertijd zegt het gedrag van het paard hoe je gedrag op hem overkomt en hoe hij zich daarbij voelt, je moet het wel willen zien. Door deze (kalmering)signalen te leren herkennen kun je het paard helpen terug te keren naar rust en balans. Niet door controle of correctie, maar door afstemming vanuit rust en kalmte.
De zes fundamenten (visuele communicatietechnieken) van Het PaardenAlfabet
Paarden communiceren voornamelijk visueel. Hun onderlinge communicatietechnieken om te bonden en confrontaties te vermijden, kan je globaal onderverdelen in zes visuele communicatietechnieken. Deze fundamentele communicatietechnieken zijn zichtbaar in al zijn nuances. Aan jou om te worden gezien en af te stemmen op wat het paard op dat moment van jou nodig heeft om kalmte en rust te ervaren in je aanwezigheid. Ze kunnen afzonderlijk worden bestudeerd, maar lopen in de praktijk voortdurend in elkaar over.
- Houding, presentatie, intentie en zelfregulatie
Hoe jij aanwezig bent, bepaalt hoe het paard jou ervaart. - Observatie en feitelijke waarneming
Leren kijken zonder interpretatie en de subtiele signalen van het paard herkennen. - Afstand, positie, synchronisatie en persoonlijke ruimte
Respect voor ruimte en het bewegen in afstemming met het paard. - Aanraking en de boodschap van aanraking
Aanraking als communicatiemiddel in plaats van alleen een handeling. - Balans, gevoel en timing
Het juiste moment voelen en afstemmen op wat het paard aangeeft; instappunt, boodschap en leermoment. - Leiden en volgen
Het paard sluit zich bij je aan als gevolg van de stappen 1 tot en met 5, waarbij wederzijds vertrouwen en acceptatie wordt opgebouwd. Het paard ziet in jou een navolgbaar mens en wil graag bij je zijn.
Veiligheid als basis van communicatie
Voor een paard staat veiligheid altijd op de eerste plaats. In de vrije natuur leven paarden in stabiele familiegroepen met veel ruimte. Daar kunnen zij spanning reguleren, afstand nemen en relaties rustig opbouwen of herstellen.
In domesticatie is die situatie vaak anders. Paarden leven in beperkte ruimtes, met wisselende groepssamenstellingen en soms weinig mogelijkheden om spanning te ontladen.
Wanneer we meer inzicht krijgen in de sociale dynamiek en de lichaamstaal van paarden, kunnen we beter aansluiten bij hun natuurlijke levensbehoeften en eigenheid. Van daaruit kan een veilig samenzijn en samen leren ontstaan op basis van wederzijds vertrouwen en acceptatie.
Waarom Het PaardenAlfabet
Paarden laten pijn of ongemak nauwelijks zien om hun kans op overleven te vergroten. Als prooidier tonen zij kwetsbaarheid zo min mogelijk. Zij maken constant keuzes om als individu te overleven, ook als het een keuze is tussen twee slechte. Als een paard doet wat er gevraagd wordt, wil dat niet persé zeggen dat hij zich er prettig bij voelt en zelfs pijn en ongemak ondervindt. Wanneer een paard zich verzet of terugtrekt, wordt dat vaak gezien als probleemgedrag. In werkelijkheid is het een signaal dat het paard zich niet veilig voelt, pijn of ongemak ervaart of niet begrepen wordt. Veel paarden leven een lijdensvol bestaan zonder dat je het in gaten hebt. Door eerst te kijken vanuit het perspectief van het paard ontstaat ruimte voor een andere manier van benaderen wat bijdraagt aan het welzijn van het paard. Een betekenisvol samenzijn met het paard waarbij hij zich kan ontwikkelen in al zijn kracht begint dan ook bij jezelf.
Neem gerust contact met mij op als je vragen hebt.
En dan nog dit:
Nicoline Raimond; omgangskundige mens–paard | Anatomisch hoefbekapper | professioneel paardenverzorgster / resocialisatiedeskundige paard
be gentle with all living beings, and they will give back all their trust to you