If you understand the mind, body and soul of a horse, you will find the key to communication. If you put love and respect to it, you will find willing communication.

Nicoline Raimond

Als kind voelde ik me sterk verbonden met paarden die zich niet of nauwelijks lieten benaderen. Inmiddels resocialiseren we zo’n 20 jaar jonge paarden met een fysiek of mentaal trauma met hulp van onze groep – niet herplaatsbare – paarden. Deze paarden gezond en vol levenslust krijgen en houden ervaar ik als een grote verantwoordelijkheid.

Met de kennis van nu

Als ik aan mijn jeugd tussen de paarden denk zou ik willen dat ik toen wist wat ik nu weet. Ik heb ingezien dat veel paarden in de omgang met ons ‘onvrij’ zijn, of liever gezegd, ‘vogelvrij’! Mijn wensen en doelen die ik met het paard had moest ik aardig bijstellen. Gek toch, ik wilde van alles met het paard, maar vroeg me nauwelijks af hoe dat voor het paard was? Ik dacht, ik houd van paarden en nam automatisch aan dat wat ik deed ook goed en leuk was voor het paard. Maar wat wist ik nu eigenlijk van het paard? Al vroeg in mijn bewustwordingsproces ben ik gestopt met de paardensport en later met het gebruik van sporen en bit. Fysiologisch gezien draagt dit nooit bij aan het welzijn en levensgeluk van het paard. Dat ‘sport’ met paarden mag vind ik tegenstrijdig. We kunnen paarden houden voor ons plezier en het welzijn van het paard zou hoog op de agenda moeten staan. Een sportdiscipline test kracht en uithoudingsvermogen van een topsporter die VRIJWILLIG deelneemt. Je lift als ruiter mee op de kwaliteiten van een ander levend wezen dat onmondig is, afhankelijk van de keuzes van anderen en niet rationeel kan denken en beredeneren. Een paard kan zijn eigen grenzen niet aangeven of afdwingen en geen verantwoordelijkheid nemen voor zijn gedrag. De weg ernaar toe gaat over bloed, zweet en tranen. Alleen al om te kunnen deelnemen aan wedstrijden worden mijn inziens de fysieke, mentale en emotionele grenzen van het paard structureel overschreden. Dat kan je alleen jezelf aandoen, vind ik. Los daarvan zorgt het bestaan van ‘paardensport’, voor huisvesting dat niet bijdraagt aan het welzijn van het paard en voor veel ‘afvallers’. Er zijn maar een handvol paarden die ‘talentvol’ zijn. Paarden die niet meer voldoen aan de wensen van de eigenaar of het juist héél goed doen, worden net als auto’s verhandeld of erger, gaan naar de slacht. Paarden zijn geen instrumenten, maar levende, voelende, wezens, net als wij en hebben recht op een paard waardig leven. Zeker nu er geen economische noodzaak meer is voor het houden en berijden van paarden.

Investering in jezelf

Wetenschappelijk is aangetoond dat vanuit het welzijn van het paard gedacht een efficiënte fysieke en mentale ‘opleiding’ van het paard nodig om een ruiter op zijn rug te kunnen dragen. Een paardenrug is niet ‘gemaakt’ om bereden te worden. Daarnaast is een paard net als de mens ‘links- of rechtshandig’ en zal moeten leren om de ruiter in de juiste houding te dragen (met de achterhand en correct rug gebruik). Om fysiek en mentaal gezond te kunnen blijven zal het paard eerst vanaf ‘de grond’ opgeleid moeten worden in het recht richten*. Los van de benodigde kennis en kunde van het recht richten vraagt dit om kennis van het (leer)gedrag van het paard, bewustwording van je eigen gedrag en hoe je paard jouw gedrag ervaart. Daarnaast vraagt visuele communicatie om het ontwikkelen van je vaardigheden. Een hele investering, vooral in jezelf!

Traditie

Een paard met bit en sporen berijden op een manier dat hij er zo min mogelijk hinder van ondervindt, vraagt om een onafhankelijke zit, kennis en kunde van de inwerking van deze hulpmiddelen én de wil er zorgzaam mee om te gaan, voor zover dat mogelijk is. Toch kan iedereen paardrijles krijgen, deze (pijnprikkel)dwangmiddelen overal kopen en te pas en te onpas toepassen. Juist op paardentopsport evenementen zie ik dat er stevige correcties worden uitgevoerd met hulp van bit, sporen, zweep en hulpteugels. Maar ook veel (les)paarden ondergaan lijdzaam ons eigen ‘leerproces’ die we met het paard hebben. Veel paarden kampen met ernstig ongemak en ervaren welzijnsproblemen zonder dat veel paardenliefhebbers zich daar bewust van zijn en zich nauwelijks realiseren dat het paard bij de minste druk van deze hulpmiddelen al ongemak en zelfs pijn ervaart. Of het niet willen zien! Je wensen en doelen die je in eerste instantie met het paard had zul je dan aardig moeten bijstellen. Van oudsher werden bit en sporen al ingezet als dwangmiddel en pijnprikkel om het leerproces te versnellen en om veiligheid te waarborgen voor ruiter en paard. Deze traditie is lastig te doorbreken.

Kan het ook anders?

Als je een harmonieuze groep paarden observeert zie je dat er voortdurend onderlinge passieve en actieve interactie plaatsvindt. Een heel scala aan verfijnde communicatie technieken gaan aan je voorbij. Zo maken ze elkaar duidelijk waar hun voorkeur voor een natuurlijke levensbehoefte (eten, drinken, groomen, spelen, rusten, onderlinge sociale verhoudingen bestendigen, onderzoeken etc.) naar uitgaat op een bepaald moment. Deze behoeften wisselen elkaar voortdurend af. Het is ontzettend leuk én leerzaam je paard (feitelijk) te observeren. Je komt veel over het specifieke gedrag van je paard te weten, je leert zien wat het instappunt van je paard is en hoe je kleine uitdagingen kunt aangaan die passen bij het karakter van je paard. Dit kun je heel goed ‘afkijken’ van de manier waarop paarden elkaar benaderen in de groep, elkaar aftasten en elkaars intenties ‘lezen’. Bovendien zegt het gedrag van een paard dat zich vrij kan bewegen veel over je eigen gedrag. Met je paard communiceren op een manier dat hij begrijpt en prettig vindt, omdat hij van nature al daartoe is gemotiveerd, kan je een verstandhouding opleveren op basis van wederzijds vertrouwen en acceptatie. Zo kan je veel van én met elkaar leren. Door met je paard tijd door te brengen zonder iets van hem te vragen en een efficiënte training niet langer dan 10 minuutjes per keer te laten duren i.p.v. een uur per dag, zal je paard zijn ‘uitstapje’ naar jou als prettig en veilig ervaren. Hij zal weer graag naar je toe komen en bereid zijn tot communicatie. Het begint met je wensen en doelen die je met je paard had en de behoefte aan controle, los te laten.

Aansluiting

Ik vind het elke keer weer heel bijzonder dat je paard aansluiting bij je zoekt en nieuwsgierig is naar de mens die voor hem staat. Als ik met het paard ben heb ik geen verwachtingen. In alles wat ik doe bouw ik aan wederzijds vertrouwen en acceptatie en ben constant op zoek naar een juiste balans daartussen. Dat is de rode draad. Ik ben dan ook altijd op zoek naar die nieuwsgierigheid en motivatie van het individuele paard op een bepaald moment (natuurlijke levensbehoeften) en pas daar mijn communicatie (training) op aan. Op deze manier wordt het makkelijker aansluiting met m’n paard te krijgen en te behouden. Ik kijk naar wat hij van mij nodig heeft om kalm te kunnen zijn in mijn aanwezigheid. Ik ga kleine uitdagingen aan, maak van een oefening een spel en introduceer daarbij consequent een hulp op die natuurlijk aanwezige motivatie van het paard op dat moment. Als ik iets van het paard vraag waar hij in eerste instantie niet toe gemotiveerd is zal ik (beter) mijn best moeten doen hem daarvoor te porren. Door naar mijn eigen gedrag te kijken voorafgaand aan het gedrag van het paard, kom ik erachter waarom hij doet wat hij doet en vind ik oplossingen in onze communicatie. Ik ‘beweeg mee’ (vaak letterlijk), d.w.z. dat ik fysiek, mentaal en emotioneel op één lijn met mijn paard probeer te communiceren om confrontaties te voorkomen, een onbeschrijfelijk gevoel! Zo help ik het paard zijn tolerantiegrens te verhogen en leren we samen op een manier die ook prettig is voor het paard. Als gedrag van het paard hem iets oplevert, zal hij dat gedrag vaker laten zien. Het doel van leren is mijn inziens het paard op een paard waardige manier te kunnen verzorgen waarbij hij een levenslustig paard kan zijn tussen zijn soortgenoten in een steeds veranderlijke mensenwereld. Alles wat als vanzelfsprekend daarop volgt, is meegenomen.

Autidicact

Als ervaringsdeskundige in psychosomatische omgang met veelal getraumatiseerde paarden, heb ik mij gespecialiseerd in het herstel van vertrouwen en acceptatie van kwetsbare paarden in de omgang met de mens. Daarnaast ben ik omgangskundige in de relatie paard-mens en gediplomeerd hoefbekapper. Mijn omgang met en kennis van getraumatiseerde paarden kwam zo goed van pas bij moeilijk te bekappen paarden, waaronder ook onze eigen (trek)paarden, wiens hoeven ik nu zo’n twintig jaar bekap. Inspiratie en diepgang vond ik o.a. tijdens clinics bij Klaus FH. en Donald N. Een ontmoeting met Barbara Schoning was voor mij een Eye-opener, zij liet zien dat het altijd nóg zachter, geduldiger en ‘kleiner’ kon in je communicatie met je paard. Mijn grootste uitdaging in mijn communicatie met paarden was mijn ernstig getraumatiseerde merrie Pleun, die extreem agressief gedrag vertoonde. Ik vind het verdrietig en tegelijkertijd een voorrecht dat zij er moest zijn om in te zien in wat paarden van ons nodig hebben om paard te kunnen zijn in een mensenwereld. Zij is founder van The Art of Willing Communication én mijn geweten. De wetenschappelijke onderbouwing van Somatic Experiencing gaf mij het vertrouwen dat ik op de juiste weg bezig ben. Mijn jarenlange observaties van en omgang met onze kudde paarden en alle paarden die een resocialisatieproces bij ons doorliepen brachten mij nog het meeste inzicht. Communiceren doe ik volgens de principes van Bereidvol communiceren en in het verlengde daarvan gymnastiseer ik het paard volgens de principes van The Bitless Art of Riding.

Uit liefde voor het paard

Wil je graag weten hoe je paard zijn omgang met zijn mens ervaart? Ik help paardenliefhebbers graag hun inzicht in het gedrag van het paard en zichzelf te vergroten en handvaten te aan te reiken voor een meer ethische benadering van hun paard, zowel in de communicatie als m.b.t. de leefomgeving van het paard. Ook niet paardenhouders zijn meer dan welkom. Het geeft je een bredere kijk op een voor het paard begrijpelijke, heldere en prettige benadering. Je zult beslist anders gaan denken over de manier waarop we in het algemeen met onze paarden omgaan ten gunste van het welzijn en levensgeluk van het paard.

Bereidvol Communiceren

Paarden communiceren visueel. Bereidvol communiceren is dan ook afgeleid van de complexe visuele communicatie technieken die paarden hanteren als ze elkaar binnen de groep benaderen en contact maken.

Lees verder

The Art of Willing Communication

Veel kinderhartjes gaan sneller kloppen bij het zien van een pony. Niets liever dan deel uitmaken van hun belevingswereld. En toch gaat het veelal een kant op waar het paard maar weinig plezier aan beleefd.

Lees verder

Leefomgeving

Aan het oorspronkelijke gedrag van het paard is door domesticatie niets veranderd. Daar is 5000 jaar evolutie echt te kort voor. Het paard is nog steeds het vlucht-, prooi- en kuddedier van weleer. Ze leggen van nature zo’n 30 km. per dag af waarvan zo’n 80% grazend.

Lees verder

Resocialisatie

Sinds 2006 huisvesten we een groep kwetsbare- niet herplaatsbare paarden in een 24/7 semi Paddock-Paradise op Texel. Deze harmonieuze groep vormt een stabiele groep als basis voor jonge paarden die door de jaren heen tijdelijk door ons worden opgevangen.

Lees verder